**ZARYS DZIEJÓW OKOLIC WSCHOWY**

            W okresie starszej epoki kamienia (paleolicie) ok. 14000 lat przed naszą erą na terenach obecnej Wielkopolski pojawili się łowcy reniferów. Zwierzęta te pasły się w tundrach na przedpolach lodowca, który zalegał te ziemie, i stanowiły ze względu na mięso, skórę, kości i rogi - cenny łup dla ludzi. Prowadzone aktualnie prace wykopaliskowe w pobliżu wsi Olbrachcice (na pd.-wsch. od Wschowy) pozwoliły na odkrycie osady łowców reniferów. Jest to czwarte tego typu obozowisko odkryte na terenie Polski. Wydobyte narzędzia krzemienne, groty strzał, noże i inne przedmioty stanowią najlepszy dowód, że w okresie paleolitu na opisywanym terenie pojawił się człowiek.
     Dość liczne znaleziska archeologiczne świadczą o dawnym osadnictwie tych ziem, mimo nie zawsze odpowiednich warunków terenowych. Szczególnie duża fala osadnictwa ludzkiego stwierdzona została w okresie VII-IX w., o czym świadczą zachowane do dziś grodziska stożkowe. Od samego początku ziemia ta znalazła się w zasięgu plemiennego państwa Polan, z którego powstała Polska. W XII-XIV w., w czasie nowej fazy osadnictwa, powstała gęsta sieć zwartych osad o zabudowie skupionej lub wzdłuż drożnej - możliwa do rozpoznania jeszcze dziś (zwłaszcza w okolicach Leszna i Wschowy). W okresie gospodarki pańszczyźnianej została ona uzupełniona szeregiem mniejszych osad folwarcznych.
     Od okresu rozbicia dzielnicowego dzieje Wielkopolski i Śląska pobiegły odmiennymi drogami. Ziemia Wschowska należała początkowo do książąt głogowskich, a przywrócił ją Polsce w 1343 r., król Kazimierz Wielki. Sława natomiast zawsze wchodziła w skład Śląska, a potem Prus. Wieki XVI i XVII to okres rozkwitu gospodarczego wsi i rozwoju miast, w których osiedlali się masowo protestanci przybyli z Niemiec i Śląska.
     Po licznych wojnach pod koniec XVIII w., nastąpiła odbudowa gospodarcza, wraz z rozwojem sukiennictwa i innych rzemiosł. Czasy rozbiorów to lata niewoli Pruskiej. Polacy nie pogodzili się z nią nigdy, o czym świadczą zarówno udział w powstaniach, jak i rozwój licznych organizacji gospodarczych, oświaty i kultury.
     Powstanie Wielkopolskie 1918/19 r.,  zaznaczyło się krwawymi walkami o silnie zniemczone Leszno i Wolsztyn. W rezultacie przyniosło odzyskanie niepodległości. Wschowa pozostała nadal w rękach Niemców. Rok 1945 przyniósł wyzwolenie, które nastąpiło bez większych zniszczeń.

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA OKOLIC WSCHOWY

Okolice Wschowy są bardzo urozmaicone pod względem ukształtowania rzeźby terenu i krajobrazu. Uroków w ukształtowaniu dodają liczne wzgórza morenowe, jeziora polodowcowe oraz strugi wodne i kanały. Szczególnie dużo jezior zgrupowanych jest na północy i południowym zachodzie Ziemi Wschowskiej. Największym z nich jest jezioro Sławskie zwane potocznie „śląskim morzem”. Wielkiej atrakcyjności tej okolicy również dodają piękne lasy, tchnące świeżością i chłodem a latem i jesienią pełne jagód i grzybów. Najwięcej „owoców lasu” można spotkać w lasach włoszakowickich oraz w borach koło Sławy. Szalenie kojącym dla oka elementem w tutejszym krajobrazie są zielone łąki, zwłaszcza ukwiecone wiosną i na początku lata.
Na Ziemi Wschowskiej zachowało się wiele cennych zabytków architektury i sztuki. Spotykamy tu kościoły gotyckie (od XV w.) oraz późniejsze m.in. barokowe, murowane i szachulcowe. Występują także liczne pałace i dwory szlacheckie. We Wschowie znajduje się unikatowe na skalę europejską Lapidarium Rzeźby Nagrobnej. Architektura małomiasteczkowa to głównie barokowy styl kamieniczek mieszczańskich, stojących na przyzwoitym poziomie artystycznym. Budownictwo wiejskie nie jest reprezentowane tak licznie. Niemniej pewne obiekty posiadają oryginalne cechy.